آشنایی با رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران

جوان ترین رهبر ارکستر دنیا را می شناسید؟ خالی از لطف نیست در ابتدای این مقاله با رهبران جوان ارکستر های جهان نیز آشنا شویم. اولین فردی که عنوان جوان ترین رهبر ارکستر را به خود اختصاص داده است، متیو اسمیت 11 ساله، نابغه موسیقی بریتانیایی است که در آپریل 2017 ، ارکستر سمفونیک ناتینگهام را که متشکل از 75 نفره بود، رهبری کرد.

یکی دیگر از جوان ترین رهبران ارکستر جهان، خوزه آنجل سالازار است که در 14 سالگی به رهبری ارکستر ونزوئلا به نام ال سیستما رسید. وی به قدری جوان بود که طبق قوانین ونزوئلا نمی توانست حقوق رهبری کنسرت را دریافت کند.

ارکستر چیست و رهبر ارکستر کیست؟

همانطور که می دانید، ارکستر به گروهی از نوازنده‌ها که همراه با سازهای مختلف به اجرای قطعات موسیقی می‌پردازند، اطلاق می شود. ارکسترها بر اساس نوع و تعداد سازهای موجود در آن به دسته های مختلفی تقسیم می شوند. به ارکستری که از نظر تعداد سازها کامل است و تمام سازهای موسیقی کلاسیک غربی را دارد، ارکستر سمفونی می‌گویند.

رهبر ارکستر نیز که قلب ارکستر نامیده می شود با استفاده از چوب میزانه و حرکات دست‌ها و بازوهای خود، نوازندگان را هدایت می‌کند.

تاریخچه ارکستر

پیش از آشنا شدن با رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران، به شرح مختصری از تاریخچه ارکستر در ایران می‌پردازیم. ارکستر سمفونیک تهران، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین ارکستر ایران است که در سال 1312، توسط غلامحسین مین باشیان، فعالیت خود را آغاز کرد. از سال 1312 تا 1357 خورشیدی که به دوران طلایی ارکستر سمفونیک تهران معروف است، افرادی غیر ایرانی، ازجمله «یهودی منوهین» و «آیزاک استرن» با آن همکاری داشته‌اند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357، موسیقی‌های پیش از انقلاب در ایران غیر مجاز معرفی شد و متعاقباً فعالیت ارکستر کاهش یافت و به دلیل شرایط جامعه و درگیری کشور با جنگ تحمیلی، تنها چند کنسرت در سال‌های بعد از انقلاب اجرا شد. پس از انقلاب تا سال 1368 حشمت سنجری رهبری ارکستر را به عهده داشت؛ گرچه ارکستر طی این مدت برنامه چندانی نداشت اما تداوم خود را به گوشش سنجری حفظ کرد. فعالیت ارکستر سمفونیک تهران در سال‌های 1390 تا 1393 متوقف شد تا اینکه فعالیت آن در اسفند ماه 1393 با انتصاب علی رهبری به سمت رهبری ارکستر، از سر گرفته شد؛ از این رو، علی رهبری یکی از رهبران توانای ارکستر سمفونیک ایران در دهه 90 است. در دوران رهبری علی رهبری، موسیقی‌دانان خارجی با ارکستر سمفونیک تهران بارها همکاری داشتند.

بعد از استعفای علی رهبری در سال 1395، شهرداد روحانی به عنوان رهبر ارکستر برگزیده شد.

از زمان آغاز به کار ارکستر سمفونیک تهران تاکنون، افراد نامدار ایرانی و غیر ایرانی، رهبری آن را بر عهده داشتند. برای اولین بار بعد از انقلاب، در سال 1389 یک آلمانی به نام «ماتیاس سباستین کروگر»، به رهبری این ارکستر برگزیده شد. در ادامه این مطلب به معرفی رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران می‌پردازیم.

پرویز محمود

می‌توان گفت اولین نفر از رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران، پرویز محمود (پهلوی) است که در سال 1289 در تهران متولد شد. وی رهبر ارکستر و آهنگساز ایرانی بود. محمود در سن 34 سالگی با گرد هم آوردن نوازندگان ارکستر سمفونیک هنرستان موسیقی، ارکستر سمفونیک تهران را به شکل امروزی‌اش پایه‌گذاری کرد و رهبری آن را بر عهده گرفت. در کنسرت‌های اجراشده توسط این ارکستر، علاوه بر موسیقی کلاسیک غربی، یک اثر از پرویز محمود نیز اجرا می‌شد که از موسیقی محلی ایرانی الهام گرفته بود. متأسفانه آثار ساخته‌شده این آهنگساز ایرانی همچنان در ایران مفقود است. پرویز محمود در سال 1329 به آمریکا مهاجرت کرد.

ابراهیم نظری

یکی دیگر از رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران، ابراهیم نظری متولد 1331 در تهران است. وی از 15 سالگی، فراگیری موسیقی کلاسیک را آغاز کرد و در سال‌های پیش از انقلاب، به عنوان نوازنده فلوت، با ارکستر بزرگ رادیو ایران و ارکستر اپرای تهران همکاری می‌کرد. ابراهیم نظری از سال 1358 تا 1384 به عنوان دستیار و رهبر مهمان دائم ارکستر سمفونیک تهران مشغول به کار بود. لازم به ذکر است که این موسیقی‌دان کشورمان از بنیان‌گذاران جشنواره موسیقی فجر است و در دوره‌های اول تا چهارم، دبیری آن را نیز بر عهده داشت.

حشمت سنجری

حشمت سنجری، موسیقی‌دان و عضو دیگری از گروه رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران است که در سال 1296 متولد شد. وی از چهار سالگی، یادگیری موسیقی را نزد پدرش آغاز کرد. اوایل دهه سی، سنجری رهبری ارکستر سمفونیک تهران را بر عهده داشت. وی از سال 1336 تا 1339 تحصیلات موسیقیایی خود را در کشورهای اتریش، هلند، ایتالیا و بلژیک ادامه داد. سنجری پس از بازگشت به ایران، رهبری ارکستر را تا سال 1351 بر عهده داشت. بعد از پیروزی انقلاب، از سال 1358 تا 1368 مجدداً رهبری ارکستر سمفونیک تهران بر دوش سنجری بود.

فرهاد مشکات

فرهاد مشکات، موسیقی‌دان ایرانی است که در سال 1316 در آلمان متولد شد. وی تحصیلات خود را در زمینه موسیقی در کشورهای سوئیس، آمریکا و ایتالیا به پایان رساند. فرهاد مشکات در طول فعالیت هنری خود جوایز بین‌المللی متعددی، ازجمله جایزه دوم مسابقات جهانی ارکستر در فلورانس را دریافت کرد. پس از بازگشت وی به ایران، در سال 1348 خیلی زود نام این ایرانی موفق هم در میان رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران جای گرفت. وی در سن 32 سالگی به عنوان رهبر ثابت ارکستر رادیو و تلویزیون ملی ایران برگزیده شد. مشکات در سال‌های 1351-1357 رهبری ارکستر سمفونیک تهران را بر عهده داشت.

نادر مرتضی پور

نادر مرتضی پور یکی دیگر از رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران است که فعالیت هنری خود را از سن کم شروع کرده است. وی در سال 1330 چشم به جهان گشود و از 10 سالگی، تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی تهران آغاز کرد. پس از پایان این دوره، مدتی به عنوان نوازنده کنترباس با ارکستر سمفونیک تهران همکاری می‌کرد. در سال 1349 برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت و مدتی هم به تدریس موسیقی و رهبری ارکستر پرداخت. پس از بازگشتش به ایران، به عنوان رهبر ارکستر آغاز به کار کرد.

علی رهبری

علی رهبری، زاده 1327 در تهران است. حضور نام رهبری در میان اسامی کسانی که جزو رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران بوده‌اند، افتخاری بزرگ است، چرا که ایشان بیش از 120 ارکستر مطرح دنیا را رهبری کرده است. وی از شناخته‌شده‌ترین موسیقی‌دانان ایرانی در دنیاست. این عضو از رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران، تحصیلات خود را در هنرستان موسیقی ملی آغاز کرد و در 17 سالگی، نوازنده ارکستر صبا شد. حدود یک سال بعد برای گذراندن دوره آهنگسازی، بورسیه کشور اتریش شد. 24 ساله که بود به ایران بازگشت و به عنوان مدیر هنرستان عالی موسیقی و کنسرواتوار ایران برگزیده شد.

بهتر است بدانید که در تمام این مدت، این موسیقی‌دان خوش‌نام فقط جزو رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران به شمار نمی‌رفت. او در عرصه موسیقی کشور، قدمی بزرگ برداشت و توانست ارکستر سمفونیک جوانان را نیز تشکیل بدهد.

متأسفانه سه سال بعد به دلیل بی‌توجهی مسئولان به موسیقی پایه‌ای استعفا داد و ایران را ترک کرد. در سال 1358 رهبری به عنوان دستیار رهبر ارکستر فیلارمونیک برلین آغاز به کار کرد. پس از این همکاری، رهبری به چهره‌ای شناخته‌شده در موسیقی تبدیل شد. پس از سال‌ها دوری از ایران، در سال 1384 علی رهبری، رهبر ارکستر سمفونیک تهران شد و توانست کنسرت‌های قابل توجهی ارائه دهد، اما این همکاری پس از چند ماه پایان یافت.

نادر مشایخی

نادر مشایخی، فرزند بازیگر شناخته‌شده ایران، جمشید مشایخی است که در سال 1337 به دنیا آمد. او تحصیلاتش را در رشته موسیقی و آهنگسازی در اتریش به پایان رساند. در سال 2001، «آنسامبل وین 2001» را تشکیل داد و همکاری با هنرمندان معروف اتریشی را آغاز کرد. پس از آنکه علی رهبری، ارکستر سمفونیک تهران را ترک کرد، نادر مشایخی این سمت را در سال 1384 عهده‌دار شد. عضو رهبران جوان ارکستر سمفونیک ایران بودن، تنها یکی از عناوینی است که مشایخی به نام خود ثبت کرده است. وی در کارنامه حرفه‌ای خود، 96 قطعه را به عنوان آهنگساز ثبت کرده است.

مشایخی در سال 1386 از رهبری ارکستر سمفونیک تهران کنار رفت و به پایه‌گذاری ارکستر مجلسی و فیلارمونیک تهران پرداخت. او از سال 1392 به تدریس رهبری ارکستر و آهنگسازی مشغول است. در مورد زندگی و آثار این هنرمند تاکنون چند کتاب و فیلم منتشر شده است؛ ازجمله فیلم زندگی‌نامه او که توسط فیلم‌ساز هلندی «فرانک شفر» ساخته شده است.

امیدواریم این مقاله که به معرفی رهبران جوان ارکستر سمفونیک تهران پرداخته است، برای شما مفید بوده باشد. در انتظار نظرات ارزشمندتان هستیم.

دیدگاه خود را بیان کنید

برای ثبت دیدگاه تکمیل بخش های ستاره دار الزامی میباشد.
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دیدگاه ها

  • جمشید مارس 5, 2019 در 4:58 ق.ظ

    بسیار مقاله ی خوبی بود ، ممنون